grafiek en UV licht

Even een verhaaltje van een paar jaar geleden:

Een klant, destijds een beginnend verzamelaar in kunst/grafiek, kwam bij mij. Hij zocht een lijst voor zijn nieuwe aanwinst.
De aanwinst betrof een ets van Anton Pieck, “Klokkenmaker te Joure”.

Nu ben ik als lijstenmaker uiteraard niet te beroerd om een lijst te maken, waar ik wél moeite mee heb is om een aantoonbaar vals werk in te lijsten.
Handel is handel zou je zeggen, niet bij mij. Ethisch handelen is voor mij wel een dingetje waar ik waarde aan hecht.

Afijn, weer even terug naar de ets van Pieck.
De klant heeft de ets gekocht bij een boekhandel in Den Haag voor de som van €395.
Het (eerste) lot van de beginnend verzamelaar: hij is belazerd! De betreffende ets mocht (destijds) echt max. €250 mogen kosten…en zelfs dat bedrag zou al aan de hoge kant zijn.

Na een snelle blik op de ets bleek dat de ets aan alle kanten vals was (in de kunst spreek je overigens niet van vals maar van “fout”. De ets was dus “fout”.).
Hier heb ik de verkoper (boekhandel welke ook grafiek verkoopt, de firma is o.a. op marktplaats te vinden met veelal de gegoede namen) er op aangesproken, dit destijds anoniem (ik had geen zin in gedonder en veel tekst en uitleg).
De boekhandel beweerde dat ze géén valse kunst verkochten…terwijl ‘t werk toch vals was. Een bijzondere reactie.
Na een korte reactie dat ik ‘t werk met UV licht heb bekeken kwam als reactie dat ik niet weet waar ik over praat en dat je papier niet kan testen met UV licht. (helaas wel, de uitleg volgt hieronder). Tevens was het heerschap zéér nieuwsgierig wie ik was. Sja…wie zou de man zijn die jou beticht van verkoop van valse kunst…?!!? 🙂

Maar goed..de ets en UV licht, daar gaat ‘t in deze om.

De betreffende ets was op stevig, helder wit papier gedrukt, dit terwijl de ets in (uit m’n hoofd) 1924 gemaakt zou moeten zijn.
Dat witte papier klopt dus niet met het jaartal waarin de ets gemaakt zou zijn.
Nu kan je stellen dat de ets verkeerd is ontzuurd (bruine verkleuring verwijderen). Dit wordt veelal met bleekwater of soortgelijk materiaal gedaan waardoor je dus daadwerkelijk een helder wit papier over houdt. (om het té witte papier dan weer een iets oudere look te geven wordt het papier bijv. door een waterbak met thee gehaald waardoor ‘t papier weer wat donkerder wordt.)
Bovenstaande theorie zou dus kunnen.

Nu was de ets té mooi en op té dik papier, dus dat was al een tekentje aan de wand. Ik heb de klant verteld dat ‘t werk “fout” was, hij geloofde dit niet. Oke, prima…dan gaan we even verder kijken.

Ik heb de UV lamp er bij gepakt.
Nu is ‘t vrij algemeen bekend dat UV lampen worden gebruikt bij ‘t beoordelen van schilderijen op doek, het gebruik van UV bij papier blijkt echter niet zo algemeen te zijn.

Wat kan je bij papier o.a. herkennen met UV licht?
Je kan met enig geluk bijvoorbeeld de datering bepalen.
Er zijn tal van soorten papier, maar je hebt papier met én zonder de optische witmakers.
Optische witmakers vindt men tegenwoordig overal: verf, tandpasta, papier…noem het maar op. Alles wat écht wit is is voorzien van optische witmakers.
Neem bijv. krantpapier en een A4-tje uit de printer: u ziet zonder UV licht direct welk papier wél en geen optische witmakers gebruikt.
Leg nu eens een A4-tje en een krant onder UV licht (wel testen in het donker)…het papier mét de witmakers knalt er uit, het papier zonder de witmakers veranderd nauwelijk van kleur.

Er is grafiek gedrukt op papier mét en zonder optische witmakers.
De hamvraag: sinds wanneer worden de optische witmakers gebruikt?!? Het eind van WOII oftewel 1945.
Papier van voor 1945 kan dus absoluut géén optische witmakers bevatten.
Zou je dus een ets, zoals de Pieck ets welke gemaakt is in 1924, onder UV leggen dan moet het papier uiteraard géén witmakers bevatten en onder UV dus ook niet gigantisch reflecteren.
Helaas was dat bij de Pieck ets uit dit verhaal dus wél het geval…de ets was gedrukt op papier mét optische witmakers…de ets was dus op papier gedrukt van na 1945.
Bijzonder genoeg was de klant nog niet echt overtuigd van mijn gelijk…hij was nog steeds behoorlijk van mening dat de ets echt was!!

De volgende UV optie:
zoals we allemaal weleens hebben gezien: “modern” papier (grofweg na 1850) vergeelt in de loop der jaren, er kunnen bruine vlekken verschijnen enz. enz. Bij grafiek is dit te danken aan de kl*te kwaliteit papier, slechte inlijstingen (zuurvrij inlijsten is van de laatste jaren) en andere invloeden.
Een originele ets uit 1924 zou in de afgelopen 100 jaar vast weleens zijn ingelijst, verkeerd opgeborgen zijn (niet zuurvrij) enz. enz., vlekken en vergeling is dus eigenlijk onvermijdelijk.
Het eerdergenoemde bleken van papier (per definitie de verkeerde methode) en het ontzuren van papier is dus een vaak gekozen methode, het papier komt, als ‘t goed gedaan wordt, weer in de originele conditie terug.
De vlekken zijn uit het papier, daar zie je niets meer van en de ets oogt uiteraard goed…toch laat ook het bleken en ontzuren zijn sporen na, zichtbaar onder UV.

Hieronder een tweetal foto’s van een ets waarbij de oude passepartout te hoog was gezet en de signatuur lichtelijk verborg. Er was sprake van vergeling van het papier.
Foto 1: deze ets heb ik ontzuurd, de ets is schoon en er is geen vergeling te zien
foto 2: de schoongemaakte ets onder UV licht. Onder UV is bijv. te zien waar de oude passepartout heeft gezeten.
Ook al is de ets schoongemaakt/ontzuurd/gebleekt: je ziet dus altijd de sporen van, in dit geval, eerdere inlijstingen.




Het mag voor zich spreken dat de Pieck ets optisch schoon was, maar dus ook onder UV werkelijk brandschoon was. Onmogelijk en de ets was dus “fout”.

Nu moet ik zeggen dat bovenstaande methode echt niet waterdicht is, ga hier ook nooit van uit!
Vervalsers heb je in diverse gradaties, in dit geval is er een bijna amateuristische vervalser aan de gang geweest.
Een vervalser die wél de moeite neemt zal zo’n Pieck ets afdrukken op oud papier.
Nu zul je denken: hoe komt een vervalser aan een blanco vel oud papier?? Vrij simpel…
Op de rommelmarkt zijn tal van oude boeken (pre 1945) voor een paar euro te koop. In oude boeken zijn de eerste paar pagina’s vaak blanco, de vervalser koopt dus zo’n oud boek, scheurt de vergeelde blanco pagina’s (zonder witmakers 😉 ) er uit en drukt daar de “foute” (lees: valse) etsen op. Dit is één van de manieren waarop een beetje vervalser een authentieke ets tracht te maken.

Kortom: UV licht zegt echt niet alles, maar het is één van de middelen.

(UV licht kan je normaliter gewoon door de glasplaat van de lijst gebruiken, dit is ook gebeurd bij de bovenstaande foto’s.)

Plaats een reactie

error: Don\'t steal @ Skoander.com