Deze ets van Bramine Hubrecht verkeerde in slechte staat door verzuring en waterschade.
Het papier was zichtbaar verkleurd, verzwakt en plaatselijk aangetast, met name langs de randen.
In deze serie foto’s is het restauratieproces stap voor stap vastgelegd — van de oorspronkelijke toestand tot en met het ontzuren.
De oorspronkelijke staat
Voor behandeling was duidelijk sprake van:
verzuring van het papier
verkleuring en vergeling
waterschade (vooral langs de randen)
beginnende verzwakking van het papier
Op detailfoto’s is goed te zien hoe de schade zich heeft ontwikkeld.
Opvallend is dat de aantasting niet overal gelijk is, typisch voor vochtinvloeden.
Wat is ontzuren van papier?
Ontzuren is het proces waarbij schadelijke zuren uit papier worden verwijderd of geneutraliseerd.
Deze zuren ontstaan onder andere door:
veroudering van het papier
luchtvervuiling
oorspronkelijke productiemethoden
Zuur papier wordt na verloop van tijd:
bros
kwetsbaar
gevoelig voor scheuren
Door ontzuring wordt dit proces afgeremd en blijft het werk langer behouden.
De ets in bad (ontzuring)
Tijdens het ontzuren wordt het werk in een bad behandeld.
Op dat moment worden beschadigingen vaak extra zichtbaar.
Water maakt:
vlekken duidelijker
verkleuringen zichtbaarder
structuurverschillen beter herkenbaar
Dit is een belangrijk moment in het proces:
hier wordt zichtbaar wat er écht speelt in het papier.
Waarom ontzuren niet zelf doen?
Ontzuren lijkt eenvoudig, maar is in de praktijk een risicovolle behandeling.
Fouten leiden snel tot:
uitlopen of vervagen van inkt
verlies van detail
blijvende vlekvorming
structurele schade aan het papier
In de praktijk wordt er vaker schade veroorzaakt dan opgelost wanneer dit zonder kennis gebeurt.
Een verkeerde behandeling is vrijwel nooit terug te draaien.
Bijzonderheden bij etsen
Etsen vragen een specifieke aanpak.
De inkt:
ligt anders op het papier dan bij tekeningen
reageert anders op vocht
kan gevoelig zijn voor behandeling
Daarom wordt vooraf altijd beoordeeld:
stabiliteit van de inkt
papiersoort
mate van verzuring
eerdere behandelingen
Geen enkele ets is hetzelfde, standaardoplossingen bestaan niet.
Huidige staat na ontzuring
Na het ontzuren is:
het papier zichtbaar rustiger van toon
de verzuring verminderd
de structuur stabieler
De ets is nog niet “nieuw” en dat moet ook niet, maar wel weer duurzaam behouden.
Restauratie van etsen en werken op papier
Deze restauratie van een ets van Bramine Hubrecht laat zien hoe belangrijk een zorgvuldige aanpak is bij het ontzuren van papier.
Voor het reinigen en conserveren van oude etsen geldt altijd: 👉 eerst analyseren, dan behandelen
Elke ingreep moet in dienst staan van het werk en niet andersom.
De ets is op dit moment nog niet klaar, bovenstaande zijn de afbeeldingen tot zover.
Als de ets klaar is dan zal ik weer een update met nieuwe foto’s plaatsen