Ik had het in mijn vorige blogpost, Vondsten deel 21 over een interbellum broche.
De interbellum sieraden zijn best wel een leuk en interessant gebied.
Juist dit soort anonieme, correct uitgevoerde interbellum sieraden vormt het grootste edoch minst onderzochte deel van de toegepaste kunst uit deze periode. Best de moeite waard om er eens een beetje in te duiken!
(Bekijk ook Vondsten deel 21 voor de andere interbellum broche)
Bijgaand een korte uitleg over één van mijn laatste aankopen: wederom een (late) interbellum broche, het soort dat vaak over het hoofd gezien wordt!
*vooraf even een paar puntjes om verwarring te voorkomen:
– interbellum = de periode tussen 2 oorlogen, WO1 en WO2 oftewel ca. 1918-1939
Het is een tijdvak, géén stijl! Het interbellum omvat ook meerdere stijlen en stromingen
– Artdco en interbellum:
Artdeco is een stijl binnen (een deel van) het interbellum.
De Artdeco kenmerken: sterke geometrie, luxe uitstraling, contrasterende materialen, vaak edelstenen, hoge afwerkingsgraad
Interbellum sieraden: functioneler, soberder, minder ornament, vaak zilver, gericht op dagelijks gebruik
Alle Artdeco objecten vallen in het interbellum, maar niet alle interbellum objecten zijn Artdeco.
Enig onderscheid is wel belangrijk, veel objecten worden als Artdeco verkocht terwijl ze eigenlijk laat interbellum zijn, sober modern of vroeg modernistisch ontwerp.
Al die zaken leiden tot verkeerde datering, verkeerde waardering én verkeerde verwachtingen.
Niet waar je op zit te wachten.
Inzake onderstaande broche: de juiste benaming van deze broche is “interbellum broche met Artdeco invloeden”.
Vanaf nu gaan we door met de interbellum broche
Een zilveren interbellum-broche als voorbeeld van onderschat ontwerp
Zilveren broches uit het interbellum nemen een bijzondere plaats in binnen de toegepaste kunst van de 20e eeuw. Stilistisch bevinden zij zich tussen twee uitgesproken perioden: het decoratieve Art Nouveau en het expressieve, vaak ideologisch geladen naoorlogse modernisme. Juist door deze tussenpositie worden ze regelmatig als “neutraal” of “anoniem” gezien, terwijl zij in werkelijkheid een zeer herkenbare en consistente ontwerpmentaliteit vertegenwoordigen.
Deze zilveren broche vormt daarvan een helder voorbeeld.
Vormtaal en ontwerpmentaliteit
De broche is opgebouwd uit meerdere parallelle zilveren banden in een symmetrische, opengewerkte compositie. Decoratieve motieven ontbreken volledig; het ontwerp draait om ritme, balans en constructieve helderheid. De vormentaal is sober en functioneel, maar niet strikt industrieel of kil.
Dit type ontwerp sluit aan bij West-Europees Art Deco-metaalwerk uit de jaren dertig, zoals bekend van lampen en interieurobjecten uit dezelfde periode. Het gaat hier niet om een toeschrijving aan een specifieke ontwerper, maar om stilistische verwantschap: dezelfde esthetische uitgangspunten, toegepast op een draagbaar object.
Constructie en productiewijze
de broche is opgebouwd uit afzonderlijk gevormde zilveren elementen die handmatig zijn gesoldeerd.
De banden vertonen lichte variaties in dikte en spanning, wat wijst op ambachtelijke vervaardiging in een atelier of kleine serie, en niet op latere industriële massaproductie.
De afwerking is functioneel en niet gemaskeerd: soldeerpunten zijn zichtbaar en randen zijn niet machinaal perfect. Dit past bij interbellum-zilver dat primair bedoeld was voor gebruik en draagbaarheid, niet voor pronk of representatie.
Met een gewicht van circa 21 gram is dit bovendien een relatief zware broche voor dit type opengewerkt ontwerp.
Dat gewicht draagt bij aan de materiële kwaliteit en verklaart ook de stabiele ligging op textiel.
Opvallend is dat de buitenste banden iets meer spanning hebben dan de binnenste. Ondanks de strakke symmetrie geeft dit het object een subtiele levendigheid.
Sluiting als dateringsinstrument
De achterzijde levert belangrijke aanvullende informatie. De broche is voorzien van een pen- en veersluiting zonder veiligheidshaak, met een plat gesmede pen en een handmatig gevormde veer. Dit type sluiting komt veelvuldig voor tussen circa 1930 en 1945 en verdwijnt grotendeels in de periode na de Tweede Wereldoorlog, wanneer veiligheidssluitingen en prefab-onderdelen gangbaar worden.
De sluiting ondersteunt daarmee een datering in het late interbellum tot de oorlogsjaren.
Waardering en positionering
Objecten als deze zijn representatief voor een grote groep zilveren sieraden uit het interbellum die stilistisch coherent zijn, maar zelden aan een bekende naam verbonden.
Juist daardoor worden ze vaak onderschat. Hun waarde ligt niet in zeldzaamheid of auteurschap, maar in authenticiteit, periodieke consistentie en ontwerpkwaliteit.
Deze broche kan worden gekarakteriseerd als:
- massief zilver
- ambachtelijk vervaardigd (kleine serie of unica)
- West-Europees
- datering: ca. 1935–1945
- stijl: sober Art Deco / functioneel modernisme
De cijfers
Ter illustratie is het interessant twee interbellum-broches naast elkaar te plaatsen.
De interbellum-broche uit Vondsten deel 21
(835 zilver met hematietstenen)
- kwaliteit (ontwerp/uitvoering): 7,5 / 10
- conditie: 9 / 10
- verzamelwaardigheid (binnen dit type): 8 / 10
- stijlcorrectheid interbellum: 8,5 / 10
Deze broche scoort consequent hoog. Geen uitschieter op één aspect, maar een gebalanceerd sterk object. Het type broche waarvan men over vijftien jaar nog steeds zegt: “ja, die is gewoon goed.”
De hier besproken broche
- kwaliteit (ontwerp/uitvoering): 7 / 10
- conditie: 7,5 / 10
- verzamelwaardigheid (binnen dit type): 7 / 10
- stijlcorrectheid interbellum: 8 / 10
De 835 zilver broche met hematiet scoort iets hoger vanwege:
- een complexer ontwerp
- de aanwezigheid van steen en zetwerk
- een hogere esthetische densiteit
De hier besproken broche scoort iets lager, maar blijft inhoudelijk correct en technisch zuiver. Het is een voorbeeld van ingetogen kwaliteit, niet van spektakel.