Afgelopen week heb ik gesolliciteerd bij een grote kringlooporganisatie.
Gister een gesprekje gehad en tijdens het gesprek, naarmate je wat dingen hoort, gingen bij mij de gedachten alle kanten op. (en dan moet je tussendoor ook nog even babbelen)
(dit is even een analyse van de gang van zaken, geen namen, geen afrekening)
Wat mij interesseerde was niet of de functie “leuk” of “zinvol” klonk, maar of zij organisatorisch klopt. En daar liep het aardig vast.
De functie in cijfers
Tijdens het gesprek werd duidelijk dat de rol betrekking had op:
- circa 5.000 m² werkplaatsruimte (ik had wel wat oppervlakte verwacht, niet 5000 m2)
- ongeveer 100 vrijwilligers in totaal die onder mij zouden vallen (ik ging uit van een realistische 100 man totaal, winkel én werkplaats)
- een dagelijkse bezetting van grofweg 30–60 personen, zeg 45 gemiddeld
- meerdere werkstromen (houtbewerking, glas, machines, opslag, logistiek)
- verantwoordelijkheid voor veiligheid, begeleiding en dagelijkse organisatie
Dat is geen abstracte managementfunctie.
Dit is fysiek, sociaal en juridisch concreet werk.
Tijd: een nuchtere optelsom
De functie stond uit voor 32 uur, met de mogelijkheid om 40 uur te werken “als je dat (financieel) nodig hebt of als je ’t leuk vindt”.
Los van intentie heb ik de tijdsbesteding uitgesplitst.
Operationeel toezicht
- rondes lopen
- verstoringen oplossen
- schakelen tussen zones
- afstemming met winkel en logistiek
Realistisch: 18–22 uur per week
Begeleiding van vrijwilligers
Vrijwilligers werken niet volgens een strak HR-model:
- wisselende belastbaarheid
- ziekte en uitval
- sociale spanningen
- herhaling van uitleg
Zelfs conservatief gerekend:
- gemiddeld 40 vrijwilligers per dag
- enkele minuten per persoon > 12–16 uur per week (als je slechts 5 minuten, en dat is niets, per persoon per week besteed dan zit je al op 500 minuten=8,5 uur. Houd in het achterhoofd dat je werkt met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, beperkingen in meer of mindere mate, moet begeleiden enz. Met de gestelde 12-16 uur p.p/p.w kom je realistisch gezien nergens)
Veiligheid en Arbo
Bij hout, glas, machines en kwetsbare doelgroepen is veiligheid geen “moment”, maar een continue staat:
- toezicht
- ingrijpen
- incidentafhandeling
- verslaglegging
Minimaal: 8–12 uur per week
Overleg en organisatie
- roosters
- afstemming met leidinggevenden
- administratie
- procedures
- overlegmomenten
Nog eens: 8–10 uur per week
Totaal
Zelfs met bescheiden aannames ben je al 46–60 uur per week kwijt
Dit is geen worstcase scenario, maar een normale week zonder incidenten.
Een 2-fte realiteit in een 1-fte jas
Wanneer je de functie ontleedt, blijken hier feitelijk twee functies samen te komen:
- operationeel werkplaatsmanagement (logistiek, veiligheid, proces)
- mensgerichte begeleiding en coördinatie van vrijwilligers
Elk van deze domeinen vraagt op zichzelf al een substantiële tijdsbesteding.
Samen vormen ze een rol die structureel naar de 2 tfe gaat, maar organisatorisch als 1 fte wordt aangeboden.
Het verschil wordt niet opgelost door betere planning, maar door persoonlijke rekbaarheid.
Waar het verschil in de praktijk wordt “opgelost”
Omdat minimaal 60 uur niet betaald wordt, zie je doorgaans drie oplossingen:
- structureel overwerken uit verantwoordelijkheidsgevoel
- afknijpen op begeleiding of veiligheid
- doorschuiven van verantwoordelijkheid naar informele structuren
Geen van deze oplossingen is duurzaam.
De grap is wel dat ik heb gezegd dat ik niet benauwd ben voor die 5000m2/100 vrijwilligers en dat is ook zo. Ik zie daar niet echt een probleem in.
Wat ik er niet bij gezegd heb is dat er wel concessies gedaan worden en 1 of meerdere van bovenstaande zaken zou ik geen aandacht aan besteden.
Gewoon omdat ik keuzes zou moeten maken die je niet wilt maken. gewoon vanwege tijdgebrek.
Salaris in verhouding
Het salaris lag rond €3.000–€3.400 bruto, niet wereldschokkend en geen groot probleem en dat is verdedigbaar bij:
- beperkte scope
- overzichtelijke teams
- duidelijke afbakening
Niet bij:
- deze schaal
- deze verantwoordelijkheden
- deze risico’s
Idealisme verandert die verhouding niet.
Ideaal versus uitvoering
Er werd gesproken over upcycling en circulariteit. Terecht.
Maar ook hier geldt een eenvoudige vraag:
wat als een activiteit structureel verlies oplevert?
Dan zijn er twee eerlijke opties:
- procesmatig optimaliseren
- of erkennen dat het een bewuste maatschappelijke keuze is
Wat niet werkt, is doen alsof verlies vanzelf verdwijnt omdat het doel goed is.
Technologie als versneller, niet als vervanger
Er waren ook plannen voor scanners en AI om producten sneller te herkennen. Da is logisch bij volume.
Maar herkennen is iets anders dan begrijpen.
- AI kan labelen
- mensen beoordelen context, materiaal en inconsistentie
Dat onderscheid verdwijnt niet met betere software.
Ik kom spoedig wel even terug op het AI fenomeen en de scanners, wel een interessante materie
Organisatorisch risico
Een dergelijke constructie is kwetsbaar:
- uitval van één functionaris heeft direct grote impact
- kennis en overzicht concentreren zich in één persoon
- continuïteit hangt af van inzet, niet van structuur
Dat is geen robuust ontwerp, maar een afhankelijkheidsmodel.
Observatie
Wat vooral opviel:
- de functie leunt sterk op idealisme als smeermiddel
- de rekensom wordt impliciet verondersteld, niet expliciet gemaakt
- grenzen worden bij de persoon gelegd, niet bij het ontwerp
Goede intenties maken een functie nog niet goed ontworpen.
Sterker nog: idealistische doelen vragen juist om strakkere organisatie, niet om rekbaarheid.
Eindconclusie
Dit was in basis geen slechte functie.
Maar het was wel een functie waarin:
- tijd
- verantwoordelijkheid
- en beloning
structureel uit balans waren.
Solliciteren is geen verkoopgesprek, maar een wederzijdse toets.
Soms ontdek je niet waarom je ergens past, maar waarom je er beter niet instapt.
In dit geval bedank ik graag voor zo’n functie!
Ik ben niet te benauwd om te werken, maar dit is om de simpele reden en op basis van schaal, inhoud en praktische uitvoerbaarheid simpelweg niet uitvoerbaar.
De inrichting van de taken, verantwoordelijkheden, tijd en organisatie zijn echt ver uit balans…
Op naar de volgende
/edit: er spookt mij toch nog iets door de kop wat me dwars zit.
Ik zou het ’t liefst gewoon bikkelhard willen zeggen/schrijven, maar dat kan uiteraard niet…
Ik zal ’t maar zo netjes mogelijk beschrijven 🙂
De organisatie zegt de mens en de maatschappij voorop te zetten.
Vrijwilligerswerk bieden aan mensen die het, om welke reden dan ook, nodig hebben, mensen met een rugzakje, een beperking in meer of mindere mate, een afstand tot de arbeidsmarkt.
Dat doel is op zichzelf prima. Daar valt weinig tegen in te brengen.
Maar intentie is iets anders dan uitvoering.
Als je de praktijk nuchter bekijkt en je maakt er een eenvoudige rekensom van, ontstaat er een ongemakkelijke waarheid.
Neem een conservatief minimum: vijf minuten echte aandacht per persoon per week.
Niet begeleiden, niet oplossen, niet verdiepen. Gewoon: zien, luisteren, afstemmen.
Bij een dagelijkse bezetting van grofweg veertig vrijwilligers betekent dat al ruim acht uur per week.
Acht uur die volledig opgaat aan slechts “ik zie je”, dit alles is nog zonder ziekte, conflicten, onveiligheid, uitleg, correctie of nazorg.
En die tijd is er niet.
Wat resteert is een systeem waarin mensgericht werken vooral afhankelijk is van goodwill, pauzes en toevallige momenten.
Dat is geen structureel ingebouwde menselijkheid, maar een bijproduct (áls…áls het al lukt.)
Daarmee wordt “de mens voorop” geen praktijk, maar slechts een intentie.
Een verhaal dat alleen klopt zolang je het niet doorrekent.
Menselijkheid is in deze geen houding, het is een planningseenheid.
En precies die ontbreekt hier.
Aanvulling – vrijwilligers als ruggengraat (op systeemniveau)
Dan neem ik ook meteen de gelegenheid om terug te komen op diezelfde circa 100 vrijwilligers.
Ik ga nog even expliciet naar systeemniveau.
Zoals eerder gesteld:
vrijwilligerswerk is pas vrijwillig zolang het niet de ruggengraat van een organisatie vormt.
In dit geval zijn de vrijwilligers de ruggengraat.
Alleen deze vestiging al telt naar schatting zo’n 200 vrijwilligers (waarvan dus ca. 100 in de werkplaats) tegenover circa 10 betaalde krachten.
Operationeel gezien zijn de vrijwilligers dus niet aanvullend, maar dragend.
Zonder hen functioneert de organisatie eenvoudigweg niet.
Dat kun je ook toetsen met een simpele vraag:
wat gebeurt er als een substantieel deel van de vrijwilligers stopt?
Dat is geen theoretisch scenario. Vrijwilligers kunnen stoppen.
Er is geen contractuele verplichting, geen opzegtermijn, geen vangnet.
Kan het werk dan tijdelijk worden opgevangen door betaalde krachten?
Nee, niet qua aantallen., niet qua kosten en niet qua snelheid.
Dat betekent dat vrijwilligers hier geen extra laag vormen, maar de fundering.
De consequentie van die realiteit
Als vrijwilligers de ruggengraat zijn, dan is zelfs de eerder genoemde theoretische vijf minuten aandacht per persoon per week al een kansloze missie.
En die vijf minuten zijn nog het absolute minimum, niet meegerekend:
- geen begeleiding
- geen bijsturing
- geen conflict
- geen veiligheid
- alleen: ik zie je
Begeleiding is hier geen luxe.
Aandacht is geen overbodigheid.
Veiligheid is geen bijzaak.
En “mensgericht werken” wordt daarmee geen praktijk, maar een slogan
Ontwerp versus werkelijkheid
Waar het wringt:
de organisatie lijkt ingericht alsof vrijwilligers aanvullend zijn,
terwijl zij in werkelijkheid dragend zijn.
Dat is geen detail, maar een ontwerpfout.
Zonder structureel ingecalculeerde tijd voor begeleiding, aandacht en veiligheid kan dit alleen bestaan door:
- goodwill
- rekbaarheid
- en het stilzwijgend accepteren van risico’s
Het echte risico
Stel dat begeleiding tekortschiet.
Stel dat mensen zich niet gezien voelen.
Stel dat veiligheid onder druk komt te staan.
Vrijwilligers stappen dan niet “geleidelijk” uit.
Ze stoppen gewoon.
En als dat gebeurt, kan in het uiterste geval een hele kringloop, met 200 vrijwilligers,
ongeveer 8.000 m² oppervlak, en een minimale betaalde bezetting, simpelweg de deuren sluiten.
Niet uit onwil.
Maar omdat het systeem daarop is gebouwd.
Menselijkheid is geen houding, het is een planningseenheid.
En precies dat ontbreek hier…