Ik had al eens een blogbericht gemaakt over Ate Popma, deze ook weer verwijderd omdat het voor derden volgens mij geen interessante kunstenaar leek.
Totdat ik vandaag op het RKD bij de naam Popma keek…en toen bleek Skoander.com opeens in de verwijzingen te staan.
Ik zag dat het reeds verwijderde blogbericht op de link “www.skoander.com/ate-popma-kunstschilder” stond, bij deze een nieuw bericht met dezelfde link.
De RKD verwijzing naar Skoander is dus weer correct.
Afijn, Ate Popma, de kunstschilder.
Een blogje met wat informatie en wat foto’s van Ate
Wat is mijn connectie met Ate?
Ate Popma is, of beter was, mijn oom.
Ate Popma, in 1941 geboren op de Dracht 48 te Heerenveen…ja, midden in het winkelcentrum en ja het was een bovenwoning boven de winkel van opa.
De jeugd sla ik maar even over, niet zo boeiend.
** alle getoonde kunstwerken zijn in mijn eigendom. Gelieve geen foto’s te gebruiken…en nee, ook niet als je ’t eerst lief gevraagd hebt. **
Het artistieke verhaal begon eigenlijk in Groningen, dit als student op de Academie Minerva.
Hieronder afgebeeld, aldus de overlevering, het afstudeerwerk van Ate.
Dan schieten we gelijk even door naar Zevenhuizen in Groningen.
Daar woonde Ate en vrouw op het adres Allardsoogsterweg 6.
Een leuk plekje waar ik nog blijvende herinneringen aan heb.
Één van die blijvende herinneringen is een litteken op mijn wenkbrauw, dit omdat ik, samen met mijn neefje, al rennend op een stenen kunstwerk was gevallen. Volgens mij was dát ongelukje ook het begin van vele littekens die zouden volgen…de basis was dus gelegd in Zevenhuizen.
Over het adres Allardsoogsterweg 6, dat is én was een vrijstaand huis op een kruising.
In mijn herinneringen een mooi huis.
Omdat het op de ruimte stond was isolatie wellicht niet bijzonder.
Dan komt gelijk een verhaal van mijn tante boven water.
Op een gegeven moment zouden ze van Zevenhuizen naar Harlingen verhuizen.
Aldus mijn tante had Ate de hele zolder ramvol met tekeningen, schilderijen/doeken.
Aldus tante fungeerde dat als soort dak isolatie.
Bij de verhuizing naar Harlingen heeft mijn oom, aldus de overlevering, alle kunstwerken op de kruising voor huis gegooid en de kettingzaag er in gezet. Meenemen was geen optie en laten liggen zodat een ander er plezier aan had was ook geen optie.
Ik weet wel zeker dat er wat mooie kunstwerken verdwenen zijn!
En dát aspect…dat bleek typerend voor zijn hele schildercarriere.
Wat was namelijk het geval?
Ate heeft mooie dingen gemaakt, maar was nooit overtuigd van zijn kunnen.
Zover ik weet heeft hij vanaf de jaren 70 slechts 1 schilderij verkocht en dat was dan ook nog aan familie van zijn vrouw.
Hij was altijd bang dat iemand een schilderij kocht, het na een half jaar zat was en bij het grofvuil zette.
Om die reden is er dus nooit een werk verkocht.
Ate had er ook een handje van om schilderijen te hergebruiken.
Niet omdat er geen geld was voor nieuw materiaal (dat was er wel), maar gewoon omdat hij halverwege een schilderij ophield, niet tevreden was en er de witkwast er overheen haalde om weer ruimte te maken voor een nieuw schilderij.
Hier kom ik straks op terug.
Om nog even in Zevenhuizen te blijven:
onderstaand schilderij is “De rode stoel” en dat was de favoriete tuinstoel van Ate in Zevenhuizen.
BKR
Ate heeft, zoals zoveel kunstenaars, ook meegedaan aan de BKR, de Beeldende Kunstenaars Regeling.
De BKR liep van 1949 tot 1987 en was een regeling die tijdelijk inkomen bood, dit in ruil voor kunstwerken.
Je kreeg feitelijk een uitkering in ruil voor kunst. Bijzonder was wel dat de kunstenaars wél eigenaar van de kunstwerken bleven (al is hier later zwaar misbruik van gemaakt ten nadele van de kunstenaars, maar dat is een heel ander verhaal)
Bovenstaand werk, De rode stoel, is een ex BKR werk, maar ook onderstaand schilderij, Man met poes, is eentje uit de ex BKR collectie.
Ik kan me nog heugen dat Ate een verhaal vertelde over de BKR.
Hij was op Vlieland en bedacht zich op een zondagnacht realiseerde dat hij maandag een schilderij moest inleveren inzake de BKR.
Midden in de nacht, goed beschonken, in een vakantiehuisje aldaar bij de houtkachel is er nog een schilderij in elkaar geflanst en ingeleverd…de verf was nog nat. Maar er was in elk geval voldaan aan de eisen en het inkomen was weer even veiliggesteld.
Lectuur:
Ate Popma is als kunstenaar te vinden op de site van het RKD en in een aantal kunstlexica waaronder AKKU2002 en de Beeldend Nederland van Jacobs.
Verder is er eigenlijk weinig informatie te vinden.
Ik wist echter dat mijn vader vroeger een multomap had waarin Ate voor kwam.
Ik heb ’t als jonge knul (ik ben nu bijna 50) een aantal keer in handen gehad, maar nooit echt bewust stilgestaan bij wat voor map het was.
En dan…dan krijg je brand en is alles weg, zo ook die map.
Die map heeft altijd wel ergens in ’t hoofd gezeten en een aantal jaar geleden de zoektocht gestart.
En dan blijkt dat er heel wat mappen zijn, o.a. van de Minerva.
Mja, en welke map moet je dan hebben??
Online kopen was geen optie, de kans was klein om de juiste map te vinden…totdat ik bij een boekhandel in Groningen kwam.
Afdeling kunst, ik zag wat mappen…en bladeren maar.
Uiteindelijk heb ik de map aldaar gevonden (hoe groot is die kans?) en ook nog voor slechts een paar euro.
Het bleek te gaan om de map “Groninger kunstenaars documentatie” / “Groninger Museum” uit 1972.
Dat je nog even een 50 jaar oude en juiste map vindt was dus een gelukje.
De 2 pagina’s uit de map
Leuk detail is bovenstaande foto…linksonder staat “uit: Ate Popma-schilder te verschijnen 1972”
Ik kan u de zoektocht besparen: dat boek is er nooit gekomen.
Kom ik weer even terug op het zelfvertrouwen van Ate én een verhaal van mijn tante:
Er is ooit, ik weet echt niet wanneer, een aantal keer telefonisch contact geweest met een uitgever inzake één of ander boek.
Ate was gevraagd of hij geinteresseerd was om ook in dat boek te komen.
Met pijn, moeite en veel overredingskracht van mijn tante is Ate uiteindelijk met gezonde tegenzin akkoord gegaan.
Op het moment dat de beste man voor informatie bij Ate voor de deur stond klapte Ate de deur weer dicht en was er al weer klaar mee. Zijn bijdrage in dat boek is er dus óók nooit gekomen.
Kortom: er is qua boeken dus niet veel (lees: niets) beschikbaar
Om op dat stukje vertrouwen door te gaan:
Wij kwamen met enige regelmaat even bij Ate c.s. op de koffie.
Koffie, peukje en even socializen, altijd leuk!
Ik mocht ook graag even in het atelier sneupen en even over kunst ouwehoeren.
Op een gegeven dag, het zal rond 2010 zijn geweest zouden we naar Harlingen, weer even een bakje doen bij Ate.
Wat had ik meegenomen? Een kleine baklijst én een klein blanco doek van 20×20 cm.
De lijst was een restantje hout wat ik van een collega lijstenmaker had gekregen en het doek had ik even in elkaar gezet.
De reden dat ik dat meenam? Ik zou graag eens willen dat Ate eens een klein schilderijtje zou maken. Gewoon voor de lol.
Nu ken ik Ate uiteraard en ik weet dat zo’n klein werk problemen opleverde..Ate hoeld van het grotere werk.
Bij het verzoek tot het maken van een klein werk trok hij de tas open, pakte het doekje en zei “&*^%^& dit is miniatuurschilderen, niks waard en doe ik niet.”
Ik zag het al somber in…tante gebaarde al zoiets van “komt goed” en heb het er bij gelaten.
In de jaren er na zijn we er nog tal van keren geweest en ik heb ’t schilderijtje ook nooit ter sprake gebracht.
Tot ergens in 2013.
We zaten aan de koffie, tante zei op een gegeven moment “Ate, heb jij nog niet iets voor T?”
Met pijn en moeite en schoorvoetend werd een tasje uit het atelier gehaald.
Met pijn en moeite werd het mijn kant op geschoven. Het kleine schilderijtje was klaar.
20×20 cm heeft zo’n 3 jaar (wellicht iets langer) geduurd voordat er wat verf op het doek stond.
Ik denk dat dit tevens het kleinste schilderij is wat Ate ooit gemaakt heeft.
En ja, zelfs het kleine 20×20 schilderijtje was al eens overgeschilderd.
Na ontvangst van dit schilderijtje ben ik nog even het atelier ingedoken, aldaar even met Ate een rondje door het ateliet.
En achter een aantal schilderijen zag ik de bovenkant van een bekend schilderij.
Het leek op de grote versie van het 20×20 doekje.
Ik trok het doek achter de schilderijen weg en ja, het was inderdaad het grote broertje van mijn 20×20 doekje.
Het grote broertje moest uiteraard ook mee naar huis (het kleine doekje was tenslotte de “studie” voor het grote werk.
Tot ik er over begon…ik kreeg alle ellende over me heen, het schilderij ook.
Het leek nergens naar, de witkwast moest er over, er waren nog zat punten wat bijgewerkt moest worden (dat ken ik…dat bijwerken wordt uiteindelijk de witkwast en dan is ’t werk weg)
Dat werk moest daar dus weg, al was ’t alleen al vanwege het behoud.
Ik heb nog nooit zoveel geslijmd en het werk de hemel in geprezen als toen.
En mijn troef: ik ken Ate en ik weet dat voor hem een schilderij pas af is als er een signatuur onder staat
Dus ik zei nog “joh, zet er g****mme een krabbel onder, datum 2013 en dan is ’t klaar”.
Alles wat ik (en ieder ander) verwachtte: Ate stond op, trok een blik witte verf los, pakte een kwast en zette zijn signatuur en 013 er op.
Nadat de signatuur er op stond was de reactie “mja, met signatuur lijkt het inderdaad beter”.
Helaas was de strijd nog niet gestreden…ik moet er nog stevig tegenaan ouwehoeren om dit werk mee te krijgen.
Uiteindelijk was het met écht zware tegenzin dat Ate zoiets zei als “ik doe het niet met plezier, maar neem ’t werk mee, kijk er even tegen aan en als je ’t niks vindt dan wil ik ’t direct weer terug”
Heb ‘m toen maar gezegd dat hij definitief afscheid kon nemen van het schilderij, eenmaal mee dan gaat ’t niet terug!!
En toen had Ate direct spijt dat hij het meegegeven had…en ik was een blij man: zowel de studie als het origineel heb ik in huis.
Maar het moest voor de helsdeuren weg komen!!
Het grote schilderij (maar liefst 130×140 cm!!) hangt hier inmiddels al jaren aan de muur
En Ate…sja, hij is in 2016 te Halringen overleden…
Gelukkig hebben we zijn kunst nog, we kijken er nog elke dag met plezier tegen aan 🙂
Als afsluiter nog een paar werken van Ate Popma (Heerenveen 1941-Harlingen 2016)
(Onderstaande foto is van 3 april 2016, dit op een terrasje in de haven in het centrum van Harlingen)
