Deze ets van Tjeerd Bottema met de titel Waterland toont duidelijke foxing en waterschade, een vrij veelvoorkomend probleem bij oudere prneten op zuur papier.
Deze case laat zien hoe deze schade ontstaat en waarom een gefaseerde behandeling noodzakelijk is.
De staat van de ets
De ets verkeert in een verzuurde conditie, zichtbaar aan de algemene vergeling van het papier.
Over het gehele blad zijn kleine bruine vlekjes zichtbaar (foxing), veroorzaakt door vocht, verontreiniging en chemische reacties in het papier.
Het meest opvallend is de zware verkleuring aan de onderzijde van het blad.
Deze schade is ontstaan door vochtinwerking, waarbij vervuiling en zuren zich door het papier hebben verplaatst.
Detail van de schade: waterlijn en vervuiling
In detail is duidelijk een zogenaamde waterlijn (tide line) zichtbaar.
Dit is een typische verkleuring die ontstaat wanneer vocht door het papier trekt en opgeloste stoffen meeneemt.
Aan de rand van dit vochtgebied hopen deze stoffen zich op, wat resulteert in een donkere, scherp begrensde verkleuring.
Dit effect is duidelijk zichtbaar langs de onderzijde van de ets.
Effect van de behandeling (voor en na)
Deze vergelijking toont duidelijk het effect van de behandeling op de aangetaste zone.
In de collage is de situatie vóór behandeling te zien, met een duidelijke waterlijn en ophoping van vervuiling.
Daarnaast is het resultaat na behandeling zichtbaar.
De donkere verkleuring is aanzienlijk verminderd en de leesbaarheid van de ets is verbeterd.
Tegelijk blijft zichtbaar dat restauratie gericht is op stabilisatie en behoud, niet op het volledig verwijderen van alle sporen van ouderdom.
De bovenste afbeelding toont de situatie voor behandeling, de onderste het resultaat na behandeling
Resultaat en presentatie
Na behandeling en het opnieuw inlijsten komt de ets visueel weer tot rust.
De voorstelling wordt helderder en het contrast tussen licht en donker herstelt zich.
Belangrijk is dat restauratie gericht is op behoud van het werk.
Niet alle sporen van schade verdwijnen volledig, maar verdere achteruitgang wordt gestopt en de leesbaarheid wordt aanzienlijk verbeterd.
Zelf ontzuren? Waarom dit vaak misgaat
Bij dit soort schade wordt soms gedacht dat ontzuren eenvoudig zelf uit te voeren is.
In de praktijk gaat dit regelmatig mis.
Zonder voorafgaande reiniging kunnen vervuiling en vlekken zich verder verspreiden of permanent fixeren in het papier.
Dit maakt latere restauratie moeilijker of zelfs onmogelijk.J
uist bij een combinatie van foxing en waterschade is kennis van materiaal en proces essentieel.
Conclusie
Deze ets van Tjeerd Bottema toont hoe meerdere vormen van papierschade elkaar versterken.
Verzuring, foxing en waterschade grijpen in elkaar en vragen om een zorgvuldige aanpak.
Dit soort werken laat zien dat restauratie niet alleen draait om esthetiek, maar vooral om duurzaam behoud van het kunstwerk.