Vondsten deel 21 betreft een broche die véél moderner oogt dan het in werkelijkheid is!
Noem het een gevalletje “structureel tijdloos design”, niet uit decoratief oogpunt, wél de basisvormen, symmetrie en materiaalbeperking (geen kleurtrend, geen seizoensgebondenheid)
Een geval dat niet probeert te verleiden, maar wél klopt.
Deze broche had ook recent gemaakt kunnen zijn alsook in de jaren 70….
We praten echter over een broche van >100 jaar oud!!
De broche is vrij sober, het zal écht niet iedereen bevallen.
Verreweg de meeste mensen kijken slechts naar
– het glimt
– het past bij mijn outfit
– het is goud/zilver
– het is goedkoop
– kan ik er dik op verdienen
En ik? Ik mag wel graag even verder kijken…
Dat gezegd hebbende: we gaan dit keer naar het Duitse (vroege) interbellum 🙂
835 zilver en hematiet in de overgang naar modernistisch sieraadontwerp
Deze broche vormt een fraai en overtuigend voorbeeld van Duits sieraadontwerp uit het begin van de 20e eeuw.
De broche is uitgevoerd in 835 zilver en bezet met cabochon geslepen hematiet, een combinatie die in Duitsland bijzonder kenmerkend is voor de periode rond het interbellum, de jaren tussen de eerste en tweede wereldoorlog.
De broche laat zien hoe de vormgeving in deze periode ingrijpend veranderde.
Waar de Jugendstil nog sterk leunde op zwierige lijnen, natuurmotieven en decoratieve overvloed, zien we hier een duidelijke verschuiving naar een strakker, geometrischer idioom.
Vorm en materiaal worden functioneler ingezet, met nadruk op ritme, herhaling en structuur.a
835 zilver en hematiet
Het zilvergehalte van 835/1000 is typisch voor Duitsland en werd daar veelvuldig toegepast in de periode van circa 1900 tot begin jaren 30.
In tegenstelling tot landen waar 925 (sterling) de norm was, bleef 835 zilver in Duitsland lange tijd gangbaar, met name in sieraden en gebruiksvoorwerpen.
De combinatie met hematiet versterkt het ingetogen karakter van de broche.
Hematiet, met zijn donkere, staalgrijze glans, werd in deze periode gewaardeerd om zijn moderne, bijna industriële uitstraling.
De steen is sober, grafisch en kleurloos én sloot goed aan bij de veranderende smaak na de Eerste Wereldoorlog, waarin ornament plaatsmaakte voor ordening en abstractie.
Ontwerp en stijl
De broche is opgebouwd uit een herhalend cirkelmotief, waarin twee grotere hematiet cabochons zijn opgenomen.
De cirkels zijn horizontaal met elkaar verbonden en vormen samen een evenwichtige, symmetrische compositie.
De open structuur zorgt voor lichtheid, terwijl de stenen visueel gewicht en focus geven.
Dit type geometrische opbouw is typerend voor de overgang van laat Jugendstil naar vroeg modernisme, met duidelijke raakvlakken met de vroege Art Deco, maar zonder de luxe en scherpte van de rijpe Art Deco-stijl.
De vormgeving is beheerst en rationeel, maar behoudt een zekere zachtheid die wijst op ambachtelijke herkomst.
Techniek en afwerking
De broche is volledig handgemaakt. De cirkelelementen zijn gevormd uit zilverdraad en afzonderlijk gesoldeerd, met schone, nauwkeurige soldeernaden.
De hematieten zijn gezet in individuele zettingen met aangezette pootjes, wat vakmanschap vereist vanwege de brosheid van het materiaal.
Ook de sluiting is kenmerkend voor de periode: een opgebouwde buisvang-sluiting zonder veiligheidsslot, zoals die vooral voorkomt in Duitsland vóór het midden van de jaren 30. De sluiting is origineel en functioneert correct, wat bijdraagt aan de goede algehele staat van het object.
Datering en context
Op basis van:
- het gebruik van 835 zilver
- de toepassing van hematiet
- het geometrische, sobere ontwerp
- de handgemaakte constructie
- en het type sluiting
kan deze broche overtuigend worden gedateerd in het vroege interbellum, waarschijnlijk in de periode circa 1915–1930.
Het stuk past goed binnen de Duitse sieradentraditie van deze jaren, waarin hervormingsideeën en modernistische principes langzaam hun intrede deden in de toegepaste kunst.
Zeldzaamheid en waardering
Is dit soort zilverwerk zeldzaam?
Nee, niet extreem zeldzaam, maar anno 2026 wél steeds lastiger te vinden in goede staat.
Dergelijke broches zijn in hun tijd relatief veel gemaakt, maar een groot deel is later omgesmolten voor het zilver of beschadigd geraakt door loszittende stenen of defecte sluitingen.
Complete en technisch gave exemplaren zijn daardoor aanzienlijk schaarser geworden.
Daarnaast is een deel van het overgebleven materiaal esthetisch zwak of rommelig van ontwerp.
Deze broche is niet museaal of uniek, maar onderscheidt zich duidelijk door:
- het symmetrische en evenwichtige ontwerp
- de juiste proporties
- de originele zetting en sluiting
- en de hoge mate van stijlzuiverheid
Juist die combinatie maakt dat deze broche bovengemiddeld is binnen zijn categorie.
Afijn, ik ben blij met deze vondst!
Rommel vind je op elke hoek van de straat, dit soort sieraden is, op meerdere vlakken, toch even iets anders.
En is bovenstaande nou mooi verkooppraat? Mwa, nee….ik denk dat deze broche mooi in de eigen collectie belandt.
Verkoop is voorlopig dus niet aan de orde 🙂